CrPC ਧਾਰਾ 125 ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਕਦੋਂ ਖਰਚੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ? ਕਾਨੂੰਨੀ ਸਥਿਤੀ ਸੌਖੀ ਭਾਸ਼ਾ ਵਿੱਚ

CrPC ਧਾਰਾ 125 ਕੀ ਹੈ?

CrPC ਦੀ ਧਾਰਾ 125 ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ

- ਪਤਨੀ,

- ਬੱਚੇ,

- ਜਾਂ ਮਾਤਾ-ਪਿਤਾ

ਬਿਨਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸਹਾਰੇ ਦੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਣ।

ਇਹ ਧਾਰਾ ਭੁੱਖਮਰੀ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਣਾਈ ਗਈ ਹੈ, ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ।

---

ਕੀ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਖਰਚਾ ਦੇਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ?

❌ ਨਹੀਂ।

ਕਾਨੂੰਨ ਅਨੁਸਾਰ ਕੁਝ ਹਾਲਾਤ ਐਸੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਪੁਰਸ਼ ਖਰਚੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਖਰਚਾ ਘਟ ਸਕਦਾ ਹੈ।

---

1️⃣ ਜੇ ਪਤਨੀ ਆਪਣੇ ਪੈਰਾਂ ‘ਤੇ ਖੜੀ ਹੈ

ਜੇ ਪਤਨੀ:

- ਨੌਕਰੀ ਕਰਦੀ ਹੈ

- ਆਪਣੀ ਆਮਦਨ ਨਾਲ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ

ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ:

> ਪੂਰਾ ਖਰਚਾ ਜਾਂ ਕੋਈ ਖਰਚਾ ਨਾ ਦੇਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦੇ ਸਕਦੀ ਹੈ।

📌 Maintenance ਦਾ ਮਕਸਦ ਆਲਸੀ ਜੀਵਨ ਨਹੀਂ, ਸਹਾਰਾ ਹੈ।

---

2️⃣ ਜੇ ਪਤਨੀ ਬਿਨਾਂ ਵਾਜਬ ਕਾਰਨ ਪਤੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ

ਜੇ ਪਤਨੀ:

- ਬਿਨਾਂ ਠੋਸ ਕਾਰਨ ਘਰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ

- ਪਤੀ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਤਾਂ ਧਾਰਾ 125(4) ਅਨੁਸਾਰ:

> ਪਤਨੀ ਖਰਚੇ ਦੀ ਹਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।

---

3️⃣ ਜੇ ਪਤਨੀ ਨੇ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ ਹੈ

ਜੇ ਪਤਨੀ:

- ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ

ਤਾਂ:

> ਉਸਦਾ maintenance ਦਾ ਹੱਕ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

---

4️⃣ ਜੇ ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਜਾਂ ਕ੍ਰੂਰਤਾ ਕਰਦੀ ਹੈ

ਜੇ ਸਾਬਤ ਹੋ ਜਾਵੇ ਕਿ:

- ਪਤਨੀ ਪਤੀ ਨਾਲ ਮਾਨਸਿਕ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ

- ਝੂਠੇ ਕੇਸ ਕਰਕੇ ਤੰਗ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ

ਤਾਂ ਅਦਾਲਤ:

- maintenance ਰੱਦ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ

- ਜਾਂ ਘਟਾ ਸਕਦੀ ਹੈ

---

5️⃣ ਜੇ ਪਤੀ ਦੀ ਆਮਦਨ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਹੈ

ਜੇ ਪਤੀ:

- ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਹੈ

- ਬਿਮਾਰ ਹੈ

- ਘੱਟ ਕਮਾਈ ਕਰਦਾ ਹੈ

ਅਦਾਲਤ:

> ਪਤੀ ਦੀ ਅਸਲ ਆਮਦਨ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹੀ ਫੈਸਲਾ ਕਰਦੀ ਹੈ।

❌ ਅਸੰਭਵ ਰਕਮ ਦੇਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ।

---

6️⃣ ਜੇ ਪਤਨੀ ਵਿਵਾਹਿਕ ਜੀਵਨ ਛੱਡ ਚੁੱਕੀ ਹੈ

ਜੇ ਸਾਬਤ ਹੋਵੇ ਕਿ:

- ਪਤਨੀ ਨੇ ਵਿਆਹਿਕ ਫ਼ਰਜ਼ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤੇ ਹਨ

- ਸਾਥ ਰਹਿਣ ਦੀ ਨੀਅਤ ਨਹੀਂ

ਤਾਂ maintenance ਰੱਦ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

---

ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਗੱਲਾਂ (Must Know)

- Maintenance automatic ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ

- Evidence ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ

- ਦੋਵੇਂ ਪੱਖਾਂ ਦੀ ਆਰਥਿਕ ਸਥਿਤੀ ਵੇਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ

- ਹਰ ਕੇਸ ਆਪਣੇ ਤੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ

---

ਨਿਸਕਰਸ਼

CrPC ਧਾਰਾ 125:

- ਪਤਨੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਲਈ ਹੈ

- ਪਰ ਪੁਰਸ਼ ਨੂੰ ਗਲਤ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸਜ਼ਾ ਦੇਣ ਲਈ ਨਹੀਂ

ਜੇ:

- ਪਤਨੀ ਕਮਾਉਂਦੀ ਹੈ

- ਬਿਨਾਂ ਕਾਰਨ ਵੱਖ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ

- ਜਾਂ ਦੁਬਾਰਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਂਦੀ ਹੈ

ਤਾਂ ਪੁਰਸ਼ ਖਰਚੇ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ।

---

FAQ

❓ ਕੀ ਪਤਨੀ ਦੀ ਨੌਕਰੀ ਹੋਣ ਨਾਲ maintenance ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ?

✔️ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਹੀਂ, ਪਰ ਘਟ ਸਕਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਰੱਦ ਵੀ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।

❓ ਕੀ ਪਤੀ ਨੂੰ ਸਬੂਤ ਦੇਣੇ ਪੈਂਦੇ ਹਨ?

✔️ ਹਾਂ, salary slips, bank statements, messages ਆਦਿ।

❓ ਕੀ maintenance life-time ਹੁੰਦੀ ਹੈ?

❌ ਨਹੀਂ, ਹਾਲਾਤ ਬਦਲਣ ‘ਤੇ modify ਜਾਂ cancel ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।